تابستان   1393 - شماره (16)

بررسی و تحلیل رویکردهای حاکم بر مطالعات شهر اسلامی   

نویسندگان:

بهزاد عمران زاده دانشجوی دوره دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران (نویسنده مسئول omranzadeh@ut.ac.ir)

کرامت اله زیاری استاد جغرافیای انسانی دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

احمد پوراحمد استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

سیدحسین حاتمی نژاد استادیار دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

صفحات از: 71 - 80

 تعداد بازدید:  143    تعداد دانلود:  53

چکیده

پژوهش های متعدّد و متنوّعی که در صد سال اخیر در زمینة «شهر اسلامی» صورت گرفته، باعث انباشته شدن حجم زیادی از متون نظری گردیده است که دیدگاه ها و نظرات ارائه شده در آن ها، تعدّد، تنوّع و گاه تناقض و اختلاف فاحشی با یکدیگر دارند. این گستردگی و تنوع و در مواردی تناقض، موجب ابهام و سرگشتگی پژوهشگران این حوزه، به ویژه پژوهشگران جوان شده و هم چنین، فهم صحیحِ از حدود و ثغور و مرزهای این مطالعات را با مشکلاتی همراه کرده است.بر همین مبنا، در پژوهش حاضر سعی شده است محتوای منابع اصلی موجود و در دسترس در زمینة مطالعات شهر اسلامی بررسی و رویکردهای حاکم بر این مطالعات تبیین و تحلیل گردد، تا ضمن رفع مسائل مورد نظر، موجبات تشخیص و انتخاب رویکرد صحیح در مطالعات آتی برای تدوین مبانی نظری شهر اسلامی فراهم شود. نتایج این پژوهش، که با هدف زمینه سازی برای تدوین مبانی نظری شهر اسلامی و با روش توصیفی- تحلیلی و اسنادی به انجام رسیده است، حاکی از حاکمیّت سه رویکرد اصلیِ مورفولوژیک (فرم محور)، ساختارگرایانه، ساختارشکنانه (نقادانه) و چند زیررویکرد یا گرایش در این حوزه است.

واژگان کلیدی

شهر اسلامی، رویکرد مطالعاتی، رویکرد فرم محور، رویکرد ساختارگرایانه، رویکرد ساختارشکنانه.