تابستان   1393 - شماره (16)

ابعاد چیستی شناسی و هستی شناسی شهر اسلامی از منظر متون اسلامی   

نویسندگان:

حسن سجادزاده استادیار دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان (نویسنده مسئول h.sajadzadeh@gmail.com)

سیده الهام موسوی دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم آباد

صفحات از: 5 - 18

 تعداد بازدید:  172    تعداد دانلود:  74

چکیده

شهر اسلامی، از نظر ماهیت و ساختار فضایی خاصی که دارد، از اوایل قرن بیستم، مورد توجّه محققان قرار گرفت و در بین شهرسازان و شهرشناسان مقوله ای جدا را به خود اختصاص داد. تاکنون تحقیقات گسترده ای از طرف اندیشمندان مسلمان و غیر مسلمان، درباره شهر اسلامی انجام شده و برای آن، ضوابط و معیارهایی بر طبق اصول و ارزش های اسلامی، متفاوت از دیگر شهرها قائل شده اند. از آیات قرآن کریم و روایات اسلامی متعدّدی می توان، به معانی و مفاهیم عمیقی در مورد هستی و ماهیت شهر اسلامی پی برد. بنابراین، هدف این مقاله، تبیین «چیستی» و «هستی» شهر اسلامی با طرح این پرسش است که، ابعاد چیستی شناسی (شناخت ابعاد ماهوی) وهستی شناسی (شناخت ابعاد وجودی) شهر اسلامی از منظر متون اسلامی (آیات و روایات) کدام است؟ این مقاله،که به روش تحلیلی و با ابزار میدانی و کتابخانه ای و بهره گرفتن از متون اسلامی، نگاشته شده، این نتیجه را به همراه دارد که، با توجّه به، مفاهیم اساسی دین اسلام از قبیل وحدت، عدالت، امنیت، محرمیت، تواضع، طبیعت گرایی ، شهر اسلامی را از نظر تأثیرپذیری این مفاهیم، می توان، به دو بعد ماهیتی(چیستی) و وجودی(هستی) تقسیم کرد. بعد ماهیتی، به بررسی ابعاد و صفات هویّتی و کالبدی و بعد وجودی، به بررسی ابعاد تجلّی حضور عناصر وجودی و کنش های فردی و جمعی مسلمانان، منطبق با اصول نام برده شده، در شهر اسلامی می پردازد.

واژگان کلیدی

شهر اسلامی، چیستی شناسی، هستی شناسی، ابعاد ماهوی وجودی، متون اسلامی،