بهار   1393 - شماره (15)

اصول سازمان دهی فضایی بافت های شهری برخوردار از عناصر شاخص مذهبی مطالعة موردی: امام زاده عباس ساری و امام زاده اسماعیل قائم شهر   

نویسندگان:

سیدمحمود میثاقی عضو هیئت علمی دانشگاه مازندران و دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه هنر تبریز (نویسنده مسئول m.misaghi@umz.ac.ir)

محسن روحانی قادیکلائی دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری و منطقه ای دانشگاه شهید بهشتی

صفحات از: 87 - 98

 تعداد بازدید:  126    تعداد دانلود:  27

چکیده

یکی از ویژگی های فضایی محلّه ها، نواحی و مناطق شهری و حتّی روستایی کشورمان برخورداری از عناصر شاخص مصنوع بویژه از نوع مذهبی در بافت هایشان است. این عناصر به مرور زمان به دلایلی چند، رو به فراموشی رفته اند. این در حالی است که ایرانیان با توجّه به جهان بینی و فرهنگ خود، به حضور چنین فضاهایی وابسته هستند. این فضاها در گذشته روابط تعاملی و مؤثّری با پیرامون خود داشته اند که می توانند در آینده نیز داشته باشند. حصول بدین امر از طریق مسئله یابی تضاد های موجود و تدوین راه حل های برخورد با آن، با اتکا به نوعی برنامه ریزی عقلایی اجتناب ناپذیر و البته امکان پذیر است. در این مقاله، سعی بر آن است تا با شناسایی دو گونه متفاوت (بافت پر و خالی برخوردار از عناصر شاخص مذهبی) و بهره گیری از روش های میدانی، کتابخانه ای و تحلیل محتوا، شناختی جامع در مبانی نظری و مطالعات میدانی آن حاصل گردد و با در تقابل قرار دادن و یا هم سو قرار دادن این دو و بهره گیری از تجارب موجود، به اصول سازمان دهی فضایی مؤثّر در جهت اصلاح و ارتقای ساختار فضایی و استخوان بندی بافت ها و نهایتاً ایجاد تعامل بالنده (تأثیر گذاری و تأثیر پذیری مثبت) با سطوح بالاتر یا پایین تر عملکردی (ناحیه، شهر و پیراشهر) بسته به موقعیّتی که در ساختار فضایی شهرها و روستاها دارند، دست یافت . مهم ترین نتایج مستخرج از این پژوهش تدوین اصول سازمان دهی فضایی است که در دو عرصه سازمان دهی (درونی و پیرامونی)، 9 موضوع راهبردی و 31 اصل سازمان دهی به عنوان الگویی برای برنامه ریزی و طراحی بافت های پر و خالی برخوردار از عناصر شاخص مذهبی ارایه و الزامات تصمیم سازی و تصمیم گیری آنها در نهادهای مربوطه بیان گردیده است.

واژگان کلیدی

اصول سازمان دهی فضایی، بافت های شهری، عناصر شاخص مذهبی، ارزش گذاری بافت، نگرش سیستمی،