تابستان   1392 - شماره (12)

برنامه ریزی فضاهای امن شهری مبتنی برتفکیک جنسیّتی با رویکرد CPTED (نمونه موردی: محلّه فرهنگیان، شهر بناب)   

نویسندگان:

حسین کلانتری خلیل آباد دانشیار پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماري جهاد دانشگاهى (نویسنده مسئول H_Kalantari2005@yahoo.com)

روناک اردکانی دانشجو کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد، گروه شهرسازی، یزد، ایران

سروه سراجی کارشناسی ارشد برنامه ریزی منطقه ای دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین، گروه شهرسازی، قزوین، ایران

عطیه پوراحمد دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران

صفحات از: 15 - 26

 تعداد بازدید:  93    تعداد دانلود:  21

چکیده

امروزه توجّه به مفهوم امنیّت شهروندان و روش های ارتقای آن، از اولویّت های اساسی حرفه مندان و نظریّه پردازان شهری محسوب می شود. جدای از اثرات اجتماعی و فرهنگی ناشی از برنامه ریزی و طرّاحی محیط های امن شهری بر الگوهای رفتار شهروندی و بهبود کیفیّت محیطی نواحی سکونتی، تبیین ویژگی و اثرات مرتبط بر نقش کالبدی شهر بر کاهش جرایم شهری یا کاستن از وقوع جرم، موضوع مستقل و با اهمیّتی است که در قالب نظریّه های نوین شهرسازی و نقش کالبدی شهر (برنامه ریزی و طرّاحی شهری) در کاهش و پیشگیری از جرایم شهری اشاره می شود. این امر به این دلیل اهمیّت دارد که در فرآیندهای برنامه ریزی فضاهای شهری کمتر به توانمندی های بالقوة مناطق شهر و ساختمان ها، در کاهش یا جلوگیری از جرائم، توجّه می شود. امروزه حضور زنان در فضاهای شهری با عوامل متعدّدی محدود می شود. در حالی که دست یابی به جامعۀ پایدار و عادلانه بدون مشارکت و حضور فعّال زنان امکان پذیر نیست. این امر نیازمند بازنگری در مبانی سیاست های شهر با تأکید بر نقش زنان به عنوان شهروند (نه جنس دوم) است. محلّه فرهنگیان واقع در شهرستان بناب به علّت قرار گرفتن در حاشیة پیرامونی محدودة شهر دارای شرایط ویژه ای از نظر پراکنش زمین های بایر و باغ ها است که امنیّت ساکنان بویژه زنان را به مخاطره انداخته است. برهمین پایه، در این نوشتار سعی شده است با تکیه بر روش توصیفی ـ تحلیلی و استفاده از داده های اسنادی، مرور متون و منابع و برداشت های میدانی از طریق پرسشنامه به معایب و مزایای تفکیک جنسیّتی در برنامه ریزی کالبدی با توجّه به رویکرد CPTED در قالب جدول سوات پرداخته شود و در نهایت پیشنهادها و راه حل های بنیادی از جمله احداث لبة تجاری فعّال و پرورش اقتصاد شبانه، حذف فضاهای خاموش و... در جهت بهبود الگوی برنامه ریزی شهر ارائه شود.

واژگان کلیدی

فضای شهری، فضای عمومی، امنیّت، تفکیک جنسیّتی، CPTED،